Kahvaltı sinisi kaldırılıp tezgâhın ortasının açılmasının ardından Bahir Efendi, çekmecelerin altındaki kuytuya uzandı. Pirinç bir maşa vasıtasıyla, kuruyunca rengi koyulaşmış, üzerindeki ince tüyleri hâlâ iğne gibi duran Isırgan Otu ile birbirine dolanmış, çatal biçimli sinsi bir Ayrık kökünü tablaya çıkardı.

Yaşlı aktar, tabladaki bu iki bitkiyi tezgâhın ortasına koyarken yüzündeki yumuşaklık yerini ağır bir hüznün gölgesine bıraktı. Elindeki ince çubuğun ucuyla otları gösterdi:

— Bak evlat. İnsanın canını yakan her zehir kılıçla yahut açık bir husumetle gelmez. Bazen en büyük yıkım, sessiz fısıltılardan, kuytularda edilen dedikodulardan ve diliyle başkasının etini yiyenlerden gelir. İşte şu gördüğün Isırgan Otu’dur, yanındaki de toprağı içten içe bölen Ayrık Otu’dur...

Isırgan’ın kurumuş gövdesinde gözle güçlükle seçilen ince tüylerine dikkat çekti:

— Isırgan Otu uzaktan bakıldığında çayırın sıradan bir yeşilliği gibidir. Ne kocamandır ne de ilk bakışta bir tehdit savurur. Lakin taze hâlindeyken yanından geçerken hafifçe dokunsan, üzerindeki o görünmez iğneleriyle etini yakar, kabartır, derinin altına keder bırakır. Bunun insandaki karşılığı, ağzını açtığı her mecliste birinin kusurunu arayan, insanları sürekli eleştiren, kimsenin mahremine saygı duymayıp herkesin gizlisine saklısına burun sokan, diliyle etrafına sinsi acılar saçan kimsedir. Kendi kusurunu kapatmak için başkasının üzerindeki lekeyi büyütür. Yüzüne karşı tebessüm eder fakat arkandan söylediği tek bir kelamla adını, itibarını ve neşeni zehirlemeye yeter. Gıybet, ısırganın tüyü gibidir, görünmezdir lakin değdiği yeri günlerce sızlatır.

Bir müddettir dükkânın içinde ağırlaşan buhur dumanı, az evvel içtikleri çayın kokusuyla birbirine karışmıştı. Yaşlı aktar, derin bir nefes alıp verdi ve tezgâhın üzerine ince çubuğu bırakarak yerinden kalktı.

— Biraz hava alalım, evlat, dedi.

Kapıya doğru yürüyüp mandalı kaldırdı. Kapıyı araladığında dışarıdan süzülen serin hava, dükkânın ağır kokusunu hafifçe dağıttı. Tam o sırada, eşiğin hemen dışında bekleyen sarı lekeli, sıska bir kedi aralıktan içeri süzüldü. Önce burnunu uzatıp etrafı kokladı, çekingen adımlarla kapının yanındaki gölgeli köşeye ilerledi. Bahir Efendi hayvanı ürkütmemek için olduğu yerde durdu. Kedi biraz daha sokulunca kapıyı usulca kapatıp tezgâhın altından küçük bir toprak kap çıkardı. İçine su doldurup duvar dibine bıraktı.

Kedi kabın yanına hemen yaklaşmadı. Bir süre yaşlı aktarı izledi, sonra başını uzatıp suyu kokladı. Nihayet birkaç yudum içti ve tezgâhın yanındaki çuvalların dibine sokuldu. Önce patilerini yaladı, sonra gövdesini ağır ağır yere bırakarak kıvrıldı.

Adam, konuşmanın kesildiğini fark etmeden bir süre kediyi izledi. Hayvan başını kaldırıp dükkânın loşluğuna baktığında göz göze geldiler. Adam’ın bakışları yumuşadı. Buraya gelirken zihnini dolduran o bitmek bilmez suallerden uzaklaşıp yalnızca bir kedinin temkinli hareketlerini seyretmek, göğsündeki ağırlığı kısa bir an için hafifletmişti.

Bahir Efendi tezgâhın gerisine döndü. Biraz önce yarıda bıraktığı kelamına başlamadan evvel kedinin yerleştiği köşeye son bir kez baktı ve ince çubuğu yeniden eline alıp tabladaki otlara yöneldi.

Adam da bakışlarını kediden ayırıp tezgâha çevirdi. Gözü, ısırganın hemen yanında, ip gibi birbirine kenetlenmiş o düğümlü köke takıldı. Kökün çatallanan kısımlarını süzdükten sonra sordu:

— Peki ya şu düğümlenmiş kök usta? Isırgan’dan farkı nedir, toprağı içten içe bölmekle neyi kastedersin?

— Isırgan diliyle yakar, Ayrık Otu ise niyetiyle böler. Ayrık Otu’nun toprağın üstünde gösterişli bir gövdesi yoktur. Lakin toprağın altında bir sarmaşıktan daha sinsi, bir zehirden daha kemiricidir. Kökleri ip gibi birbirine dolanır, sinsi sinsi ilerler, komşusunun suyuna sızar, dürüst bir ağacın kökünü boğar ve toprağın düzenini altüst eder. Niyeti asla halis değildir. İki dostun, iki kardeşin arasına girip laf taşır. Birine gidip ötekinin sözünü eksik söyler, ötekine gidip diğerinin niyetini eğri anlatır.

Bahir Efendi başını Adam’a doğru hafifçe eğdi, sesi de kısıldı:

— Böylelerinin en büyük mahareti, fesadı derin bir muhabbet kılıfına sokmalarıdır. Doğrudan zehir akıtmazlar, “Yazıktır, el âlem ne der bilmediği için söylüyorum” yahut “Ben dostluğumuza hürmeten gördüğümü saklayamam” laflarıyla araya Ayrık Otu gibi sızarlar. İçlerindeki huzursuzluk, başkasının huzuruna tahammül edemez. Bir yerde sükûnet ve muhabbet görseler, oraya bir laf tohumu ekip kökleri ayırana kadar rahat etmezler. 

Adam otlara bakarken içinin karardığını hissetti:

— Usta, insan böyle bir dilden, böyle sinsi bir niyetten kendini nasıl korur?

Bahir Efendi elindeki ince çubuğu iki otun arasından çekip Adam’ın gözlerinin içine baktı:

— Gıybet edenin meclisinden ayağını kesmek icap eder. Başkasının etini yanında yiyen, gün gelir senin etini de başkasına ikram eder. Bir kimse sana sürekli başkalarının kusurlarını, eksiklerini anlatıp insanları küçümsüyorsa, o ısırganın tüyü çoktan senin de üzerine sıçramıştır. Ayrık Otu gibi araya sızanlara kulak vermek de o fitneye kapı aralamaktır. Söyleneni derhal hakikat sayıp laf taşıyanın sözüyle dosta sur çekmek, insanı yalnızlaştırır. Zira gıybeti dinlemek de gıybete ortak olmaktır. Ayrık Otu’na toprağında yer veren, gün gelir kendi bahçesinde dikilecek tek bir sahih kök bulamaz.

✦ ── ❁ ── ✦

Göksel Baktagir - Nostalji

Önceki Bölüm: 

https://www.gamyun.net/bloglar/%20173727/koklerin-ve-otlarin-ahvali---agir-kok---sari-sarmasik.html