gamyun.net'i doğru görüntüleyebilmek için tarayıcını güncellemelisin, güncelleyemiyorsan başka bir tarayıcıyı ücretsiz yükleyebilirsin.

BLOG

KÖKLERİN VE OTLARIN AHVALİ - Çınar

21 Kasım 2026, 16.07
A- A+
Çayın son yudumları da içildiğinde Adam’ın fincanında Kiraz Çiçekleri kalmıştı. Bahir Efendi, fincanın dibindeki çiçeklere bakarken Adam’ın gözlerinde beliren kırık çocukluk buğusunu sükûnetle süzdü. Bir müddet konuşmadı. Bu hâlin teselliye değil, sükûta ihtiyacı olduğunu biliyordu. Ardından rafların üstündeki uzun çekmeceye uzanıp içinden kalınca bir dal çıkardı. Dalın yanında, avuç içi gibi açılan geniş, derin dilimli bir yaprak ve ince sapında asılı, dikenimsi yuvarlak meyve topakları vardı. Bunları çuka örtünün üzerine, fincanların karşısına usulca bıraktı. Dalın kabuğu, kimi yerlerde iri parçalar hâlinde dökülmüş, altından açık renkli, benekli gövdesi ortaya çıkmıştı.

Adam, dalı dikkatle inceledikten sonra sordu:
 
— Usta, kabuğu yer yer dökülmüş, yaprağı el gibi açılan bu dalın hikmeti nedir?

Bahir Efendi, nasırlı parmaklarını dalın kabuğunda gezdirdi:

— Bu Çınar’dır evlat... Uzun ömürlü, geniş gölgeli bir ağaçtır. Gövdesi yıllar geçtikçe kalınlaşır, dalları uzaklara uzanıp geniş bir taç kurar. Yazın güneşin altında yol alanlar onun gölgesine sığınır. Nice yorgun, nice yolcu onun altında soluklanır. Kabuğu yaş aldıkça iri parçalar hâlinde dökülür, gövdesinde yeni renkler belirir. Zaman onu eskitirken bir yandan da yeniler. Gölgesi yalnız kendi gövdesini serinletmez, altında can bulan nice varlığa da yer açar.

Yaşlı aktar, yaprağı iki parmağının arasında tutup geniş dilimlerini Adam’a gösterdi:

— Çınarın âdemoğlundaki hikmeti de buradadır evlat. İnsanın kendisinden sonra gelenin yolu açık olsun diye kendi ömründen eksilttiği, evladı yetişsin diye gençliğini, uykusunu, rahatını bölüştüğü bir fedakârlığı anlatır. Ana baba, evladı üşümesin diye kendi omzunu ayaza verir, onun sofrası dolsun diye kendi lokmasını küçültür. Çocuk yürüsün diye elinden tutar, düşmesin diye önüne geçer, yolu açılsın diye kimi muradını erteler. Evlat bütün bunları çocukken bilmez. Ona göre sofra kendiliğinden kurulur, ışık kendiliğinden yanar, kapıda ayakkabısı hazır durur. Oysa o alışılmış düzenin ardında nice uykusuz gece, nice ertelenmiş dilek, nice sessizce taşınmış yorgunluk vardır.

Bahir Efendi, dalı yeniden örtünün üzerine bırakarak sesini biraz daha kıstı:

— Evladın vefası, ana babasının onun için feda ettiği ömrün kıymetini bilmesidir. Zira insan, kendisi için harcanan ömrü kendi ömrü gibi görmeye başladığında, o fedakârlığın büyüklüğünü unutur. Bir zamanlar elinden tutan ellerin nasıl nasır tuttuğunu, kendisi büyüsün diye bir başkasının nasıl yorulduğunu fark etmez. Ana babasının verdiğini tabii bir hak, çektiği zahmeti ise sıradan bir vazife sayar. Oysa vefa, kendisine açılan yolu kimin hangi bedelle hazırladığını unutmamaktır.

Adam, çınarın geniş yaprağına bakarak mırıldandı:

— İnsan, kendisini büyütenlerin yorgunluğunu niçin çoğu zaman onlar yaşlandıklarında fark eder usta?

Bahir Efendi’nin yüzünde bir tebessüm belirdi:

— Çünkü çocuk gölgenin serinliğini bilir de o gölgeyi veren gövdenin güneş altında nasıl kavrulduğunu bilmez. Kendi boyu uzadıkça bir zamanlar başını örten dalların nasıl yorulduğunu görür. Ana babasının saçına düşen akı, yürüyüşüne çöken ağırlığı, eskisi gibi doğrulmayan belini fark eder. İşte o vakit, kendisine ayrılan ömrün ne büyük bir emanet olduğunu idrak etmeye başlar. Lâkin bu idrak yalnızca geç kalmış bir mahcubiyete dönüşmesin evlat. Vefa, vakit varken hâl hatır sormak, emeği küçümsememek, iyiliği sıradan bir vazife gibi görmemektir.

Adam, gözlerini çınar dalından ayırmadan sordu:

— Peki usta, evlat o gölgeden çıkıp kendi yolunu tuttuğunda vefasından bir şey eksilir mi?

Bahir Efendi başını yavaşça salladı:

— Hayır evlat. Çınarın muradı, fidanı ömrü boyunca gölgesine bağlamak değildir. O gölge, fidan kök salıp kendi gövdesini doğrultuncaya kadar ona kol kanat gerer. Bir gün kendi dallarını göğe uzatması, çınarın verdiği emeğin boşa çıktığı anlamına gelmez. Bilakis, ağacın hikmeti biraz da budur: Kendisine sığınanı kendi ayakları üzerinde durabilecek hâle getirmek. Vefa, o gölgeden hiç ayrılmamak değil, kendi gövden yükseldiğinde seni büyüten ağacın hakkını unutmamaktır. Ana babanın emeğini bilmek, kendi hayatından vazgeçmek yahut her söylenene boyun eğmek değildir. İyiliğin kıymetini bilirken yanlışı da doğru diye adlandırmayacaksın. Lâkin sana ömründen vermiş olanların fedakârlığını da yok saymayacaksın.

Yaşlı aktar bir an sustu. Bakışları, çınarın yer yer dökülmüş kabuğunda dolaştı:

— Her evlat aynı gölgenin altında büyümez, dedi daha alçak bir sesle. Kimi çınarını erkenden yitirir, kimi o gölgenin ne demek olduğunu hiç öğrenemeden kendi evinde gurbette büyür. Bu söz, o mahrumiyetin yükünü taşıyana yeni bir borç yüklemek için söylenmez. Lâkin kendisi için ömründen veren bir ana babası olmuşsa insan, o emeğin kıymetini bilmeli, köküne sırt çevirmemelidir. Zira dal ne kadar yükselirse yükselsin, onu ayakta tutan toprağın hatırasını içinde taşır.

Adam başını eğerek fincanındaki Kiraz Çiçeklerine yeniden baktı. Çocukluğunun unutulmuş bahçesinde bir kez daha dolaşır gibiydi, fakat bu kez yalnızca kaybettiklerini değil, bir ömrün başka bir ömür uğruna nasıl eksilebildiğini de düşünüyordu.

Bahir Efendi, çınar dalını iki eliyle kavrayıp usulca muhafaza kutusuna yerleştirdi. Kapağını kapatırken son bir kez konuştu:

— Şunu zihnine yaz evlat: İnsan göğe ne kadar yükselirse yükselsin, kökünün hakkını unutursa kendi gölgesinde bile yetim kalır.

✦ ── ❁ ── ✦



Göksel Baktagir - Veda

Önceki Bölüm: 

Isırgan Otu, Ayrık Otu (8)
https://www.gamyun.net/bloglar/%20173739/koklerin-ve-otlarin-ahvali---isirgan-otu--ayrik-otu.html


YORUMLAR

21 Kasım 2026, 21.40
Kalemine sağlık abicim. Yine yazdıklarının arasında kendimden bir parça buldurdun bana.

En çok şu cümlede durdum: “Kimi çınarını erkenden yitirir…”

Ben babasını çok özleyen bir çocuktum. Aradan yıllar geçti, büyüdüm, anne oldum ama içimdeki o baba özlemi hiç eksilmedi. Bir çınarın gölgesinde büyümenin ne demek olduğunu belki de en çok, o gölgeyi erken kaybedenler bilir. Belki de bu yüzden, büyüdüğümde en büyük dileğim kendi evladıma bir çınar olabilmekti. Ona gölgesini hissettiren, yorulduğunda sığınabileceği, varlığıyla güven veren bir ağaç…
21 Kasım 2026, 22.50
Bu bölümü DistuRbed'e hediye ediyorum. İnsan, başkasında kendi yarasına benzer bir yara gördüğünde onu kendine yakın hisseder.

Zehirli bitkilerden paylaşacaktım ama nedense gönlüm elvermedi. Bu yazı dizisinin vedası “Çınar” bölümüyle olsun. Üstadın "Veda" bestesini seçmem de bu yüzdendir. Bu eseri seçerken yorumlar kısmında şöyle bir yazı gördüm:

"Vedanın da bir vefası olmalı...
Kimseyi kırmadan yaşayıp ardında özlenmeli mesela...
Kimseyi ağlatmadan, narin adımlarla, usulca...
Bir bardaktaki sohbetiniz özlenmeli...
Bir kahvenin hatırından çok, nazınız geçmeli bu hayatta...
Aradan yıllar da geçse, gözlerden yaş gelecek kadar güldüğünüz hatıralarla...
Hayatınızdaki insanların yüreğini ferahlattığınız anılarla...
Hâsılı, vedanın da bir vefası olmalı."

Bunları dipnot olarak eklemek metin bütünlüğünü bozacaktı. Bu nedenle yorumlar bölümünü kullanarak, "kendi çalıp kendi söyleyen" durumunda kaldım, affedin…

Yorum yapabilmek için ÜYE GİRİŞİ yapmalısın